ปริมาณในทางฟิสิกส์ มี 2 ปริมาณ คือ
1. ปริมาณสเกลาร์ (Scalar) เป็นปริมาณที่บอกขนาดเพียงอย่างเดียว เช่น มวล , อัตราเร็ว , พลังงาน ฯลฯ
2. ปริมาณเวกเตอร์ (Vector) เป็นปริมาณที่บอกทั้งขนาดและทิศทาง เช่น ความเร็ว , ความเร่ง , การกระจัด , แรง ฯลฯ
1. การรวมเวกเตอร์
การรวมเวกเตอร์ หมายถึง การบวกหรือลบกันของเวกเตอร์ตั้งแต่ 2 เวกเตอร์ ขึ้นไป ผลลัพธ์ที่ได้เป็นปริมาณเวกเตอร์ เรียกว่า เวกเตอร์ลัพธ์ (Resultant Vector) ซึ่งพิจารณาได้ ดังนี้
1.1 การบวกเวกเตอร์โดยวิธีการเขียนรูป ทำได้โดยเขียนเวกเตอร์ที่เป็นตัวตั้ง จากนั้นเอาหางของเวกเตอร์ที่เป็นผลบวกหรือผลต่าง มาต่อกับหัวของเวกเตอร์ตัวตั้ง โดยเขียนให้ถูกต้องทั้งขนาดและทิศทาง เวกเตอร์ลัพธ์หาได้โดยการวัดระยะทาง จากหางเวกเตอร์แรกไปยังหัวเวกเตอร์สุดท้าย
จากรูป เวกเตอร ์
= 
1.2 การบวกเวกเตอร์โดยใช้วิธีการทางคณิตศาสตร์
ให้ เวกเตอร์
ทำมุมกับ
เป็นมุม q คำนวณหาเวกเตอร์ลัพธ์ได้ ดังนี้
ขนาดของเวกเตอร์ลัพธ์คำนวณได้จากกฎของโคไซน์

ทิศทางของเวกเตอร์ลัพธ์หาได้จาก
a =
...........................................................(2)
หรือหาได้จากกฎของไซน์ ดังนี้
=
=
.......................................................(3)
ข้อสังเกต จากสมการที่ (1) พบว่า
- เมื่อ q =
(คือ
และ
อยู่ในทิศทางเดียวกัน) จะได้ขนาดของ
=
โดยทิศทางของ
มีทิศเดียวกับ
และ
- เมื่อ q =

2.1 ถ้า
>
จะได้
=
-
และ
มีทิศเดียวกับ
2.2 ถ้า
<
จะได้
=
-
และ
มีทิศเดียวกับ
3. เมื่อ q =
จะได้
ขนาด R =
และ a = 
1.3 การลบเวกเตอร์
การลบเวกเตอร์ สามารถหาเวกเตอร์ลัพธ์ได้เช่นเดียวกับการบวกเวกเตอร์ แต่ให้กลับทิศทางของเวกเตอร์ตัวลบ ดังนี้
.............................(4)
2. เวกเตอร์หนึ่งหน่วย (Unit Vector)
เวกเตอร์หนึ่งหน่วย หมายถึง เวกเตอร์ที่มีขนาดหนึ่งหน่วยในทิศทางใดๆ เช่น เวกเตอร์
สามารถเขียนได้ด้วยขนาดของ
คูณกับเวกเตอร์หนึ่งหน่วย
ซึ่งมีทิศทางเดียวกับ
คือ
= 
หรือ
=
.....................................................(5)
โดย
คือ เวกเตอร์หนึ่งหน่วยที่มีขนาดหนึ่งหน่วยและทิศเดียวกันกับ 
ในระบบแกนมุมฉาก เวกเตอร์หนึ่งหน่วยบนแกน x , y และ z แทนด้วยสัญลักษณ์
,
และ
ตามลำดับ จะได้
=
;
=
;
=
..............................(6)
เมื่อ
คือ เวกเตอร์ที่มีขนาดเท่ากับ
มีทิศทางตามแนวแกน x
คือ เวกเตอร์ที่มีขนาดเท่ากับ
มีทิศทางตามแนวแกน y
คือ เวกเตอร์ที่มีขนาดเท่ากับ
มีทิศทางตามแนวแกน z
3. เวกเตอร์องค์ประกอบ (Component Vector)
3.1 องค์ประกอบของเวกเตอร์ใน 2 มิติ
ถ้า
อยู่ในระนาบ x , y โดย
ทำมุม q กับแกน x
องค์ประกอบของ
ตามแกน x คือ
โดย
= Acosq
องค์ประกอบของ
ตามแกน y คือ
โดย
= Asinq
ดังนั้น เวกเตอร์
เขียนแยกเป็นองค์ประกอบได้ ดังนี้
=
+
............................(7)
หรือ
= Acosq
+ Asinq 
โดยที่ ขนาดของ 
=
.................................(8)
3.2 องค์ประกอบของเวกเตอร์ใน 3 มิติ
กำหนดให้
อยู่บนระนาบ x , y ,z โดยเวกเตอร์
ทำมุมกับแกน x , y , z เป็นมุม q x , q y , q z
ตามลำดับ เวกเตอร์
สามารถแยกเป็นองค์ประกอบตามแกน x , y , z ได้ ดังนี้
ขนาดของ
แทนด้วย Ax = Acosq x โดยที่ cosq x = 
ขนาดของ
แทนด้วย Ay = Acosq y โดยที่ cosq y = 
ขนาดของ
แทนด้วย Az = Acosq z โดยที่ cosq z = 
ดังนั้น
=
=
ขนาด
คือ
A =
.......................................(9)
ทิศทางของเวกเตอร์
คือ มุมที่
ทำกับแกน x , y , z หาได้จาก
:
: 
4. เวกเตอร์ตำแหน่ง (Position Vector)
เวกเตอร์ตำแหน่ง หมายถึง เวกเตอร์ที่บอกตำแหน่งของวัตถุเทียบกับจุดใดจุดหนึ่ง เรียกว่า จุดอ้างอิง
จากรูป เวกเตอร์
และ
เป็นเวกเตอร์บอกตำแหน่งของจุด P และ Q เทียบกับจุด O ในระบบพิกัด โดย

จะได้

โดยขนาดของ
คือ
.....................................(11)
ทิศทางของ
หาได้จาก
;
;
...... (12)
5. การคูณเวกเตอร์ มี 2 แบบ ดังนี้
5.1 ผลคูณสเกลาร์ (Scalar product หรือ dot product แทนด้วยเครื่องหมาย " . " )
กำหนดให้
ทำมุม
กับ
ผลคูณสเกลาร์ของเวกเตอร์ทั้งสองมีนิยาม ดังนี้
โดยที่ A และ B เป็นขนาดของเวกเตอร์
และ
ตามลำดับ
คือ มุมระหว่างเวกเตอร์ A กับ B
คุณสมบัติของผลคูณแบบสเกลาร์
ถ้า
,
,
เป็นเวกเตอร์ใดๆ และ
,
,
เป็น unit vector ในแนวแกน x , y ,z จะได้ว่า
คุณสมบัติของผลคูณแบบสเกลาร์
ถ้า
,
,
เป็นเวกเตอร์ใดๆ และ
,
,
เป็น unit vector ในแนวแกน x , y , z จะได้ว่า
1. 
2. 
3. 
4. 
5. 
6. 
7.

โดยที่ 

ผลคูณเวกเตอร์ (Vector Product หรือ Cross Product แทนด้วยเครื่องหมาย “x” )
กำหนดให้
และ
เป็นเวกเตอร์ที่ทำมุม q ต่อกัน และ
เป็นเวกเตอร์ลัพธ์ โดย
ขนาดของ
มีนิยามว่า 
ทิศทางของ
หาได้โดยใช้กฎมือขวา โดยปลายนิ้วทั้งสี่แทนทิศทางของ
และหมุนไปหา
จะได้นิ้วหัวแม่มือแทนทิศทางของ 
คุณสมบัติของผลคูณแบบเวกเตอร์
1.
2. 
3.
4. 
5. 

หรือเขียนในรูปของดีเทอร์มิแนนท์ (Determinant) ได้ว่า
โดยที่



6. การหาอนุพันธ์ของเวกเตอร์
ถ้าเวกเตอร์
,
และ
เป็นฟังก์ชันของตัวแปรอิสระ U ดังนั้น จะได้
1.
2.
3.
4.
5.
ที่มา :http://www.rsu.ac.th/science/physics/kan/general_phy/vector/vector.htm